ZNALEZIONA PRZEZ ŻOŁNIERZA MONETA SPRZED 1800 LAT OPOWIADA O DAWNYCH CZASACH

Około 1800 lat temu jakiś podróżnik wędrował przez okolicę Karmelu i z kieszeni wypadła mu moneta. Dwa tysiące lat później natknął się na nią izraelski żołnierz podczas ćwiczeń. Do tej pory znaleziono tylko jedenaście takich monet – wszystkie w północnym Izraelu, od Megiddo i Zippori po Tyberiadę i Arbel.

Jak poinformował dziś dział numizmatyczny Urzędu ds. Starożytności, pieniążek jest opatrzony wizerunkami i napisem, które pozwoliły badaczom precyzyjnie zidentyfikować jego pochodzenie i czas użycia: na jednej stronie znajduje się napis „mieszkańcy Gewa Fillipi”, [cywilny] rok 217 (158–159 n.e.) wraz z wizerunkiem syryjskiego boga księżyca; na drugiej – portret rzymskiego cesarza Antoninusa Piusa.

Dr Awner Ecker, wykładowca archeologii klasycznej na Uniwersytecie Bar-Ilan, wyjaśnia: „Odkryta moneta jest jedną z miejskich monet wybitych w mieście Gewa Filippi, znanym również jako Gewa Paraszim. W okresie rzymskim miasta (polis) otrzymały prawo bicia własnych monet. Rok zaznaczony na monecie jest najpewniej rokiem, w którym powstała rada miejska, a jej obywatele otrzymali samorządność w ramach cesarstwa rzymskiego.”

O osadzie Gewa wspomniał już historyk Józef Flawiusz z I wieku, żydowski żołnierz, który w końcu uciekł do Rzymu i którego dzieła są uważane za podstawowe źródło wiedzy o żydowskim buncie przeciwko Rzymianom i o życiu na ówczesnej ziemi Izraela. Starożytny uczony umieścił to miasto u stóp wzgórz na obrzeżu doliny Jezreel – niedaleko Karmelu.

„Herod osadził tam swoje siły kawalerii (stąd nazwa Gewa Paraszim, 'Miasto Jeźdźców') i podczas Wielkiego Powstania, w latach 66–70 n.e., lokalne i rzymskie siły wyruszyły stamtąd, by walczyć z żydowskimi rebeliantami w pobliżu Bet Sze'arim” – opowiada dr Ecker. Wykopaliska przeprowadzone przez Uniwersytet Bar Ilan zeszłego lata odsłoniły pozostałości fortyfikacji i budynków z okresu hellenistycznego aż do bizantyjskiego.”

Antoniusz Pius rządził cesarstwem rzymskim w latach 138–161 n.e. i zyskał opinię sprawiedliwego i humanitarnego władcy. Między innymi zniósł niektóre z najsurowszych polityk wobec Żydów, które narzucił jego poprzednik Hadrian.

Ido Gardi, żołnierz, który znalazł monetę, otrzymał od Urzędu ds. Starożytności certyfikat uznania dla dobrej postawy obywatelskiej.

„Jest to okazja, aby wezwać wszystkich członków społeczeństwa, którzy znaleźli monety lub inne starożytne artefakty, do zgłoszenia ich Urzędowi ds. Starożytności” – powiedział Nir Distelfeld, inspektor z jednostki zapobiegania kradzieżom w Północnym Dystrykcie Urzędu. „Przyjedziemy i przekażemy to znalezisko do Departamentu Skarbu Narodowego, mając nadzieję, że dodamy więcej informacji i wzbogacimy badania naukowe o kolejny dowód z przeszłości. Należy podkreślić, że zabytki są skarbem narodowym, zabrania się ich czynnego poszukiwania, a wszelkie przypadkowe znaleziska należy zgłaszać władzom. Żołnierz Ido Gardi wykazał się wzorowym obywatelskim zachowaniem i mamy nadzieję, że będzie przykładem dla innych, którzy odkrywają starożytne artefakty.”

Moneta – awers z głową rzymskiego cesarza Antoninusa Piusa, na rewersie syryjski bóg księżyca i napis „ludność Gewa Filippi” (źródło: The Jerusalem Post)

Ido Gardi z monetą znalezioną w okolicy Karmelu (źródło: The Jerusalem Post)

Nir Distelfeld z Urzędu ds. Starożytności wręcza Ido Gardiemu certyfikat (źródło: The Times of Israel)

---

Na podstawie: 
The Jerusalem Post - 1800-year-old coin found by soldier offers look at ancient life in Israel